Blog o herbacie, ziołach i nie tylko (dywagacje przy herbacie)

KATEGORIE: DIETA W CIĄŻY / DYWAGACJE PRZY HERBACIE / HERBATY / INSPIRACJE / PRZEPISY / ZADBAJ O SIEBIE

Katechiny i EGCG – dlaczego zielona herbata jest silnym antyoksydantem

lut 6, 2026 | HERBATY, ZADBAJ O SIEBIE PORADY | 0 komentarzy

Katechiny i EGCG – dlaczego zielona herbata jest silnym antyoksydantem

Ten wpis jest częścią cyklu Składniki bioaktywne w herbacie.

Siedzę przy filiżance zielonej herbaty i myślę, jak wiele kryje się w jej liściach. Smak i aromat poznajemy od razu, ale obecnych w naparze związków bioaktywnych nie widać. Jedną z ich najważniejszych grup są katechiny, którym zielona herbata zawdzięcza dużą część swoich właściwości antyoksydacyjnych.

Katechiny to naturalne związki roślinne należące do polifenoli. Zielona herbata jest ich bogatym źródłem, a jedną z najlepiej poznanych katechin jest EGCG, czyli galusan epigallokatechiny. Związek ten wykazuje silną aktywność antyoksydacyjną w badaniach laboratoryjnych. Naukowcy badają również jego wpływ na komórkowe mechanizmy obronne i znaczenie dla zdrowia człowieka.

Czym są katechiny?

Katechiny występują w liściach krzewu herbacianego, a także w innych roślinach. Ich ilość i proporcje w gotowej herbacie zależą między innymi od odmiany krzewu, warunków uprawy i sposobu obróbki liści.

Podczas produkcji zielonej herbaty liście podgrzewa się, aby zahamować enzymatyczną oksydację. Dzięki temu zachowują znaczną część katechin. W produkcji herbaty czarnej wiele z nich przekształca się w inne związki, między innymi teaflawiny i tearubiginy. Katechiny są obecne również w herbacie białej, ale ich zawartość zależy od konkretnego surowca i sposobu produkcji.

Do najważniejszych katechin herbacianych należą:

  • epikatechina (EC),
  • epigallokatechina (EGC),
  • galusan epikatechiny (ECG),
  • galusan epigallokatechiny (EGCG).

EGCG jest zazwyczaj najliczniej występującą katechiną w zielonej herbacie.

Jak katechiny wiążą się ze stresem oksydacyjnym?

Wolne rodniki nie są wyłącznie szkodliwe. Powstają naturalnie w organizmie i uczestniczą między innymi w przekazywaniu sygnałów między komórkami.

Problem pojawia się wtedy, gdy wolnych rodników jest zbyt dużo i organizm nie nadąża z ich eliminacją. Mogą one wtedy uszkadzać komórki. Taki stan nazywamy stresem oksydacyjnym.

Zielona herbata to więcej niż smak i aromat.  Każda filiżanka dostarcza katechin, czyli związków badanych ze względu na ich zdolność wspierania ochrony komórek przed uszkodzeniami. To jeden z powodów, dla których warto uwzględniać ją w codziennej, urozmaiconej diecie.

EGCG – ważny składnik zielonej herbaty

EGCG, czyli galusan epigallokatechiny, to jedna z najlepiej przebadanych katechin i zazwyczaj najliczniej występująca w zielonej herbacie. To właśnie jej naukowcy poświęcają szczególnie dużo uwagi, badając wpływ herbaty na zdrowie.

EGCG wyróżnia się silnymi właściwościami antyoksydacyjnymi. Potrafi neutralizować wolne rodniki, a badania wskazują, że może również pobudzać własne mechanizmy ochronne komórek. Jest więc jednym z ważnych składników, którym zielona herbata zawdzięcza swój prozdrowotny potencjał.

Jak działają katechiny w organizmie?

Nasz organizm ma własne sposoby ochrony przed nadmiarem wolnych rodników. Katechiny mogą wspierać tę ochronę – ich rola nie ogranicza się do bezpośredniego unieszkodliwiania wolnych rodników. Naukowcy badają również ich wpływ na działanie enzymów ochronnych, czyli białek pomagających komórkom radzić sobie z zagrożeniami.

Po wypiciu herbaty katechiny przechodzą przez układ pokarmowy, gdzie część z nich jest przekształcana przez bakterie jelitowe. Dlatego znaczenie ma zarówno sam napar, jak i to, co organizm robi z dostarczonymi związkami.

Regularne picie zielonej herbaty jest sposobem na włączenie tych wartościowych składników do codziennej diety.

Dlaczego zielona herbata zawiera więcej katechin niż czarna?

Różnica wynika z procesu produkcji:
•   zielona herbata – liście są podgrzewane, aby zahamować oksydację, dzięki czemu zachowują wysoką zawartość katechin,
•   czarna herbata – katechiny ulegają przekształceniu w teaflawiny i tearubiginy podczas oksydacji.

Zielona herbata jest więc bogatsza w katechiny, a czarna wyróżnia się innymi polifenolami, również badanymi pod kątem korzystnego wpływu na zdrowie. Obie dostarczają wartościowych składników, choć różnią się ich zawartością i proporcjami.

Wpływ parzenia na zawartość katechin w tym EGCG

Ilość katechin w naparze zależy od:
•   temperatury wody,
•   czasu parzenia,
•   jakości liścia.

Uwaga: Wyższa temperatura i dłuższe parzenie zazwyczaj zwiększają ekstrakcje katechin, w tym EGCG, ale mogą również nasilać gorycz i cierpkość naparu. Wrzątek nie niszczy EGCG. Przemiany mogą zachodzić podczas długotrwałego działania wysokiej temperatury.

Odpowiednio dobrane parametry pomagają zachować równowagę między działaniem prozdrowotnym a przyjemnością z picia herbaty.

Kiedy działanie katechin w tym EGCG, może być ograniczone?

Na jakość herbaty i trwałość katechin wpływają warunki przechowywania. Dostęp powietrza, światło, wilgoć i wysoka temperatura mogą sprzyjać zmianom tych związków, a także pogarszać smak i aromat herbaty.

Dlatego zieloną herbatę przechowuj w szczelnym opakowaniu, w suchym i chłodnym miejscu, z dala od słońca oraz intensywnych zapachów.

Gorycz i cierpkość nie są miarą zdrowotnej wartości naparu. Jeśli herbata jest dla Ciebie zbyt cierpka, spróbuj skrócić parzenie lub nieco obniżyć temperaturę wody. Nie musisz pić gorzkiej herbaty, aby dostarczać sobie katechin.

Czy katechiny są bezpieczne?

Katechiny zawarte w tradycyjnie parzonej zielonej herbacie są uznawane za ogólnie bezpieczne dla dorosłych przy zwyczajowym spożyciu. Warto jednak pamiętać, że:

  • zielona herbata zawiera również kofeinę, dlatego jej ilość warto dopasować do własnej tolerancji,
  • mocny napar, szczególnie wypity na pusty żołądek, może u niektórych osób powodować nudności lub dyskomfort,
  • każdy organizm reaguje nieco inaczej – znaczenie ma zarówno ilość wypijanej herbaty, jak i jej moc.

Osobną kwestią są suplementy ze skoncentrowanym ekstraktem zielonej herbaty lub EGCG. Dostarczają dużych dawek tych związków, a ich stosowanie może wiązać się z ryzykiem uszkodzenia wątroby. Dlatego bezpieczeństwa zwykłego naparu nie należy automatycznie odnosić do kapsułek.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o katechiny i EGCG

Czy katechiny występują tylko w zielonej herbacie?

Nie. Zielona herbata jest ich bogatym źródłem, ale występują również w białej, oolong, czarnej i pu-erh. Ich ilość zależy od surowca i sposobu produkcji. Podczas oksydacji herbaty czarnej część katechin przekształca się między innymi w teaflawiny i tearubiginy. W pu-erh ich zawartość zmienia się także podczas dojrzewania i przemian zachodzących z udziałem mikroorganizmów.

Katechiny występują również poza herbatą, na przykład w jabłkach i kakao.

Czym jest EGCG?

EGCG, czyli galusan epigallokatechiny, to jedna z najlepiej poznanych katechin. W zielonej herbacie jest zazwyczaj najliczniej występującą katechiną. Wyróżnia się silnymi właściwościami antyoksydacyjnymi i jest intensywnie badana pod kątem wpływu na zdrowie.

Czy zielona herbata ma właściwości antyoksydacyjne?

Tak. Zawdzięcza je w dużej mierze katechinom, w tym EGCG. Związki te potrafią neutralizować wolne rodniki, a naukowcy badają również ich rolę we wspieraniu naturalnej ochrony komórek.

Czy sposób parzenia wpływa na ilość katechin?

Tak. Gorętsza woda i dłuższe parzenie zazwyczaj ułatwiają przechodzenie katechin z liści do naparu, ale mogą też nasilać gorycz i cierpkość. Przy długim utrzymywaniu wysokiej temperatury część EGCG ulega przemianom, dlatego dłuższe parzenie nie zawsze oznacza więcej tego związku w filiżance.

Czy katechiny mogą szkodzić?

Katechiny zawarte w tradycyjnie parzonej herbacie są uznawane za ogólnie bezpieczne przy zwyczajowym spożyciu przez dorosłych. Jednak mocny napar może u niektórych osób powodować nudności lub dyskomfort żołądkowy. Obecna w herbacie kofeina może natomiast wywoływać rozdrażnienie lub utrudniać zasypianie.

Osobną kwestią są skoncentrowane ekstrakty zielonej herbaty i suplementy z EGCG, których stosowanie może wiązać się z ryzykiem uszkodzenia wątroby.

Czy zielona herbata zawiera garbniki?

Tak. Zielona herbata zawiera polifenole tradycyjnie określane jako garbniki herbaciane, w tym katechiny. Odpowiadają one między innymi za cierpkość, czyli uczucie ściągania i suchości w ustach. Ich ilość i rodzaj różnią się zależnie od herbaty.

Czy napary ziołowe zawierają katechiny?

Niektóre mogą je zawierać a to zależy to od rośliny, z której przygotowano napar. Katechiny nie występują wyłącznie w krzewie herbacianym Camellia sinensis. Poszczególne zioła mają jednak różny skład, dlatego nie należy przypisywać wszystkim naparom ziołowym właściwości zielonej herbaty.

Źródła:
Saklar S., Ertas E., Ozdemir I.S., Karadeniz B. (2015). Effects of different brewing conditions on catechin content and sensory acceptance in Turkish green tea infusions. Journal of Food Science and Technology, 52(10), 6639–6646.
https://doi.org/10.1007/s13197-015-1746-y
EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (2018). Scientific opinion on the safety of green tea catechins. EFSA Journal, 16(4), 5239.
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2018.5239

KUBKI, DZBANKI DO HERBATY

  • porcelanowy gaiwan 200ml do herbaty liściastej

    Porcelanowy gaiwan do herbaty 200 ml

    99.00 zł
    DO KOSZYKA
  • przenośny zestaw do parzenia herbaty

    Przenośny ceramiczny zestaw do parzenia herbaty z futerałem-3czarki

    69.00 zł
    DO KOSZYKA

0 komentarzy

Wyślij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *