Katechiny i EGCG – dlaczego zielona herbata jest tak silnym antyoksydantem

Ten wpis jest częścią cyklu składniki bioaktywne w herbacie

Siedzę przy filiżance zielonej herbaty i myślę, że jej delikatny smak bywa mylący. To właśnie w tej subtelności kryje się jedna z największych sił herbaty – katechiny, czyli związki bioaktywne odpowiedzialne za jej właściwości antyoksydacyjne.

Katechiny to grupa polifenoli obecnych głównie w zielonej herbacie, które wykazują silne działanie antyoksydacyjne i ochronne dla komórek. Najważniejszą z nich jest EGCG (galusan epigallokatechiny), który wpływa na neutralizację nadmiaru wolnych rodników i wspiera naturalne mechanizmy obronne organizmu.

Czym są katechiny?

Działanie katechin nie polega na całkowitym wyeliminowaniu wolnych rodników, lecz na neutralizacji ich nadmiaru, który może prowadzić do stresu oksydacyjnego. W normalnym funkcjonującym organizmie wolne rodniki nie są wyłącznie szkodliwe – pełnią również funkcje sygnałowe, dlatego kluczowe jest zachowanie równowagi oksydacyjno-antyoksydacyjnej. Katechiny zawarte w zielonej herbacie wspierają naturalne mechanizmy ochrony komórek, pomagając ograniczyć niekorzystne procesy utleniania bez zaburzenia prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Katechiny to naturalne związki roślinne należące do grupy polifenoli. W herbacie występują w największej ilości wtedy, gdy liście nie zostały poddane pełnej oksydacji, co jest charakterystyczne dla herbaty zielonej i białej.

Do najważniejszych katechin należą:
•   epikatechina (EC),
•   epigallokatechina (EGC),
•   epikatechina galusan (ECG),
•   EGCG – galusan epigallokatechiny.

To właśnie one odpowiadają za biologiczną aktywność zielonej herbaty.

EGCG – kluczowy składnik bioaktywny zielonej herbaty

EGCG jest najlepiej przebadaną katechiną występującą w herbacie. Jego znaczenie wynika z:
•   wysokiej aktywności antyoksydacyjnej,
•   zdolności do neutralizacji wolnych rodników,
•   udziału w regulacji procesów komórkowych.

Dzięki temu EGCG jest często wskazywany jako jeden z głównych związków odpowiadających za prozdrowotny właściwości zielonej herbaty.

Jak działają katechiny w organizmie?

Katechiny oddziałują na organizm na kilku poziomach:
•   wspierają ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym,
•   uczestniczą w naturalnych procesach obronnych,
•   wpływają na metabolizm komórkowy.

Ich działanie nie polega na „leczeniu”, lecz na wspieraniu naturalnych mechanizmów obronnych organizmu.

Dlaczego zielona herbata zawiera więcej katechin niż czarna?

Różnica wynika z procesu produkcji:
•   zielona herbata – liście są podgrzewane, aby zahamować oksydację, dzięki czemu zachowują wysoką zawartość katechin,
•   czarna herbata – katechiny ulegają przekształceniu w teaflawiny i tearubiginy podczas oksydacji.

To dlatego zielona herbata ma inny profil składników bioaktywnych niż herbata czarna.

Wpływ parzenia na zawartość katechin w tym EGCG

Ilość katechin w naparze zależy od:
•   temperatury wody,
•   czasu parzenia,
•   jakości liścia.

Ogólne zależności:
•   zbyt wysoka temperatura może zwiększyć gorycz naparu,
•   krótsze parzenie sprzyja delikatniejszemu smakowi.

Odpowiednio dobrane parametry pomagają zachować równowagę między działaniem prozdrowotnym a przyjemnością z picia herbaty.

Kiedy działanie katechin w tym EGCG, może być ograniczone?

Działanie katechin (EGCG) może być mniej odczuwalne:
•   przy długim przechowywaniu herbaty w niewłaściwych warunkach,
•   przy bardzo wysokiej temperaturze parzenia,
•   u osób wrażliwych na garbniki, które mogą dominować smak i odczucie.

Czy katechiny są bezpieczne?

Katechiny pochodzące z naturalnej herbaty są uznawane za bezpieczne dla osób dorosłych spożywających herbatę we właściwych ilościach. Należy jednak pamiętać, że:
•   zielona herbata zawiera także kofeinę,
•   bardzo mocne napary mogą podrażniać żołądek,
•   reakcja organizmu jest indywidualna.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o katechiny w tym EGCG

Czy katechiny występują tylko w zielonej herbacie?

Nie tylko. Katechiny w największej ilości występują w herbacie zielonej i białej. W herbacie oolong- ich ilość zależy od stopnia przetworzenia liści, natomiast w pu-erh i czarnej – katechiny podczas produkcji ulegają przekształceniu w inne związki

Czym jest EGCG?

EGCG to galusan epigallokatechiny -jest to jedna z głównych katechin zielonej i białej herbaty o silnym działaniu antyoksydacyjnym.(najwięcej jest jej w zielonej herbacie).

Czy zielona herbata działa antyoksydacyjnie?

Tak, głównie dzięki obecności katechin, w tym EGCG.

Czy sposób parzenia wpływa na ilość katechin?

Tak. Temperatura i czas parzenia mają istotny wpływ na ilość katechin przechodzących do naparu.

Czy katechiny mogą szkodzić?

W naturalnych ilościach pochodzących z herbaty nie. Jednak bardzo mocne napary mogą być nieodpowiednie dla osób wrażliwych na kofeinę i garbniki (mogą powodować uczucie rozdrażnienia oraz dyskomfort żołądkowy).

Czy zielona herbata posiada garbniki?

Garbniki są w każdej herbacie z krzaka camellia sinensis- różni się tylko ich ilość i forma. Oznacza to, że w zależności od rodzaju herbaty inaczej wpływają  na smak i odczucia w ustach.

Czy herbata ziołowa zawiera katechiny?

Nie. Katechiny są charakterystyczne dla herbaty z krzewu Camellia sinensis.