Honeybush, czyli miodokrzew – co to za roślina?
Już sama nazwa honeybush przywodzi na myśl miód. I słusznie. Ten południowoafrykański krzew zachwyca żółtymi, słodko pachnącymi kwiatami, a przygotowany z niego napar ma przyjemny, miodowy aromat.
Honeybush, nazywany po polsku miodokrzewem, to wspólna nazwa roślin z rodzaju Cyclopia, występujących naturalnie na południu Republiki Południowej Afryki.
Napar honeybush przygotowuje się z liści i drobnych gałązek miodokrzewu. W zależności od produktu surowiec może pochodzić z różnych gatunków roślin z rodzaju Cyclopia.
Miodokrzew należy do rodziny bobowatych ( tej samej co groch czy fasola).
Charakteryzuje się żółtymi kwiatami a jego nasiona dojrzewają w niewielkich strąkach.
W literaturze botanicznej wspominano o nim już w 1705 roku, a napar z honeybushu ma długą tradycję regionalnego spożycia.
Honeybush – właściwości i składniki bioaktywne
Honeybush to nie tylko przyjemny, miodowy napar. Miodokrzew zawiera naturalne związki roślinne, które przyciągają uwagę naukowców ze względu na aktywność przeciwutleniającą, potencjał przeciwzapalny i możliwe zastosowania w pielęgnacji skóry.
Co warto o nim wiedzieć?
1. Zawiera cenne przeciwutleniacze
W honeybushu występują polifenole, między innymi mangiferyna i hesperydyna. Związki te wykazują aktywność przeciwutleniającą. Pomagają neutralizować nadmiar wolnych rodników. To właśnie składniki bioaktywne, a nie tylko smak i aromat, stanowią ważną część zainteresowania miodokrzewem.
Nadmiar wolnych rodników, przyczynia się do rozwoju wielu chorób i przyspieszenia procesu starzenia.
2. Ma potencjał przeciwzapalny
W badaniach nad ekstraktami z honeybushu obserwowano wpływ na mechanizmy związane ze stanem zapalnym. To obiecujący kierunek badań nad tą rośliną. Warto przy tym rozróżnić działanie skoncentrowanego ekstraktu od efektów codziennego picia naparu – nie są one równoważne.
3. Naturalnie nie zawiera kofeiny
Czysty honeybush jest naparem bezkofeinowym. Dlatego może być dobrym wyborem dla osób wrażliwych na kofeinę oraz tych, które wieczorem chcą wypić coś ciepłego bez dodatkowego pobudzenia.
Może towarzyszyć spokojnemu rytuałowi przed snem.
W przypadku mieszanek warto sprawdzić skład: dodatek czarnej lub zielonej herbaty wprowadza kofeinę.
4. Ma niewielką zawartość garbników
Honeybush zawiera mało garbników, dlatego jego napar zwykle jest mniej cierpki i ściągający niż tradycyjna herbata. To zaleta dla osób, które wolą łagodniejsze napoje.
5. Jest badany pod kątem aktywności fitoestrogenowej
Niektóre ekstrakty z miodokrzewu wykazują w badaniach laboratoryjnych aktywność wobec receptorów estrogenowych. Stąd zainteresowanie honeybushem w kontekście menopauzy.
To ciekawa właściwość biologiczna, jednak nie jest jeszcze podstawą do obietnicy, że filiżanka naparu złagodzi uderzenia gorąca.
6. Ekstrakty z honeybushu mają obiecujące zastosowanie dla skóry
Honeybush jest badany również pod kątem nawilżenia, elastyczności i oznak starzenia skóry. W jednym badaniu z udziałem 120 osób przyjmowanie określonego ekstraktu przez 12 tygodni poprawiło te parametry w porównaniu z placebo.
Honeybush można pić samodzielnie lub w mieszankach, na przykład z rooibosem.
Łączy miodowy aromat, łagodny smak i brak kofeiny z obecnością interesujących składników bioaktywnych.
Dla mnie to wystarczająco dużo powodów, żeby dać mu miejsce w codziennym herbacianym rytuale.
Jak uprawia się honeybush?
Honeybush, czyli miodokrzew, pochodzi z południowej części Republiki Południowej Afryki. Rośnie tam naturalnie na terenach Przylądka Zachodniego i Wschodniego.
Surowiec do przygotowywania naparu pozyskuje się zarówno z plantacji, jak i z dzikich krzewów.
Nazwa honeybush obejmuje kilka gatunków z rodzaju Cyclopia, dlatego warunki uprawy oraz terminy zbiorów zależą od konkretnej rośliny.
1. Klimat i stanowisko
Miodokrzew jest przystosowany do warunków południowoafrykańskich zarośli zwanych fynbos. Jest to charakterystyczna roślinność, w której dominują krzewy i rośliny o drobnych liściach.
Poszczególne gatunki zasiedlają różne miejsca – od piaszczystych terenów nadmorskich po wilgotniejsze zbocza gór. Dlatego nie wszystkie mają jednakową odporność na suszę. W uprawie ważny jest dobór gatunku do lokalnych warunków.
2. Gleba i nasłonecznienie
Wiele gatunków preferuje słoneczne stanowiska oraz kwaśne, dobrze przepuszczalne podłoże, często piaszczyste. Honeybush jest przystosowany również do gleb ubogich, dlatego żyzna ziemia nie jest jego podstawowym wymaganiem.
3. Nawadnianie
Młode rośliny potrzebują odpowiedniej wilgotności, aby dobrze się ukorzenić. Późniejsze zapotrzebowanie na wodę zależy od gatunku, gleby i pogody. Nie należy traktować wszystkich miodokrzewów jako roślin jednakowo odpornych na długotrwałą suszę.
4. Rozmnażanie
Honeybush można rozmnażać z nasion, a niektóre gatunki również z sadzonek pędowych. Nasiona mają twardą łupinę, która utrudnia pobieranie wody. Dlatego przed wysiewem często wymagają specjalnego przygotowania, np. naruszenia powierzchni łupiny.
5. Zbiory
Zbiera się pędy wraz z liśćmi. Tradycyjnie dzikie krzewy ścinano podczas kwitnienia, gdy ich żółte kwiaty ułatwiały rozpoznanie roślin. Na plantacjach termin zbiorów dobiera się do gatunku i jakości surowca. Pełnia kwitnienia nie jest uniwersalnym warunkiem zbioru.
6. Obróbka po zbiorach
Zebrane liście i drobne gałązki rozdrabnia się, a następnie ogrzewa, zwykle w temperaturze około 70-90°C. Podczas tej obróbki zachodzą przemiany chemiczne, w tym utlenianie nieenzymatyczne, które nadają honeybushowi charakterystyczny aromat i brązową barwę. Następnie surowiec jest suszony, przesiewany i sortowany.
W produkcji zielonego honeybushu pomija się ten etap obróbki, a rozdrobniony surowiec kieruje się do suszenia a następnie jest przesiewany i sortowany.
7. Pielęgnacja i ochrona roślin
Na plantacjach kontroluje się zachwaszczenie, stan zdrowotny krzewów oraz występowanie szkodników. Ważne są również odpowiednie zasady zbioru, które pozwalają roślinom regenerować się.
Jak parzymy Honeybush?
Wsypujemy 4-5 łyżeczek suszu na 1 litr naparu. Parzymy w temperaturze 100 st.C
przez 8 10 minut. Następnie napar odseparowujemy od fusów, czyli przelewamy do dzbanka lub kubków, filiżanek. Do przestudzonej herbatki możemy dodać miód.
Honeybush możemy pić na ciepło lub po przestudzeniu. Niesłodzony napar urozmaica codzienne nawodnienie i może zastępować słodzone napoje. Czysty honeybush nie zawiera kofeiny, dlatego możemy sięgać po niego także wieczorem.
Przestudzony napar możemy pić cały dzień zamiast np. wody czy innych napojów nabywanych w marketach.
FAQ – często zadawane pytania
Czy dzieci mogą pić honeybush?
Czysty honeybush nie zawiera kofeiny. U starszych dzieci można rozważyć okazjonalne podanie niewielkiej ilości niesłodzonego, przestudzonego naparu. Brak kofeiny nie oznacza jednak, że jest odpowiedni dla dzieci w każdym wieku. Podawanie go niemowlętom i małym dzieciom warto wcześniej omówić z pediatrą.
Czy honeybush można pić przed snem?
Tak. Czysty honeybush naturalnie nie zawiera kofeiny, dlatego można sięgać po niego wieczorem bez pobudzenia związanego z tym składnikiem. Ciepły napar może towarzyszyć spokojnemu rytuałowi odpoczynku. Nie należy jednak przypisywać mu potwierdzonego działania nasennego ani stabilizującego nastrój.
Czy honeybush jest herbatą?
Honeybush potocznie nazywamy herbatką jest naparem z liści i drobnych gałązek miodokrzewu z rodzaju Cyclopia. Nie pochodzi z krzewu herbacianego Camellia sinensis, z którego powstają herbaty czarne, zielone, oolong, pu-erh czy białe.
Czy honeybush zawiera kofeinę lub teinę?
Nie. Czysty honeybush nie zawiera kofeiny. Teina to ten sam związek chemiczny co kofeina. W kawie nazywa się kofeiną w herbacie teiną.
W przypadku mieszanek warto sprawdzić skład, ponieważ dodatek czarnej lub zielonej herbaty wprowadza kofeinę.
Jak smakuje honeybush?
Honeybush ma łagodny, lekko słodki smak i charakterystyczny miodowy aromat.
Nie oznacza to, że dodano do niego miód. Poszczególne gatunki i mieszanki mogą różnić się nutami smakowymi.
Czym różni się honeybush od rooibosu?
Oba napary pochodzą z południowej Afryki i naturalnie nie zawierają kofeiny, ale powstają z różnych roślin. Honeybush pochodzi z krzewów Cyclopia, a rooibos z Aspalathus linearis. Honeybush wyróżnia się miodowym aromatem, natomiast czerwony rooibos często ma nuty drzewne i orzechowe.
Jak długo parzyć honeybush?
Honeybush można parzyć pod przykryciem przez 8–10 minut, zalewając susz wrzątkiem. Na litr wody używamy około 4-5 łyżeczek suszu. Proporcje warto dopasować do własnego smaku.
Czy honeybush zawiera garbniki?
Tak, ale w niewielkiej ilości. Dlatego jego napar jest zwykle łagodny i mało cierpki. Stwierdzenie, że honeybush w ogóle nie zawiera garbników, jest nieprecyzyjne.
Źródła
SANBI — Cyclopia genistoides.
Kamara i wsp., 2004 — Polifenole honeybushu.
Olivier i wsp., 2012 — Minerały w suszu i naparach.
Badanie, 2013 — Aktywność fitoestrogenowa ekstraktów.
Badanie kliniczne, 2018 — Wpływ ekstraktu honeybushu na skórę.
0 komentarzy